Βοτρυτης (Τεφρα σηψη) - ΚΑΡΥΔΙΑ

Ο μύκητας Botrytis cinerea είναι ασκομύκητας της οικογένειας Sclerotiniaceae, γνωστός διεθνώς ως “γκρίζα μούχλα” (gray mold).
Είναι πολυξενικός παθογόνος οργανισμός, προσβάλλοντας πάνω από 200 φυτικά είδη - κυρίως φυλλώδεις καλλιέργειες, ανθοκομικά, αμπέλι και καρποφόρα δέντρα.
Στην καρυδιά εντοπίζεται δευτερογενώς, συνήθως σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας, σε άνθη, νεαρούς καρπούς ή τραυματισμένους ιστούς.

Συμπτώματα:

Άνθη και νεαροί καρποί

Κατά την άνθηση, ο μύκητας μπορεί να εγκατασταθεί σε υγρά άνθη ή σε καρπόδεση, προκαλώντας μικρές καστανές ή γκριζόμαυρες νεκρωτικές περιοχές.

Οι προσβεβλημένοι ιστοί μαλακώνουν, καταρρέουν και καλύπτονται από γκριζωπή εξάνθηση - χαρακτηριστικό μυκήλιο και κονιδιοφόροι του Botrytis.

Σε περιόδους συνεχών βροχοπτώσεων ή υψηλής υγρασίας, η ασθένεια μπορεί να εξαπλωθεί σε ολόκληρη ταξιανθία, οδηγώντας σε αποτυχία καρπόδεσης.

Φύλλα

Σε σπάνιες περιπτώσεις, κυρίως σε νεαρά δέντρα, εμφανίζονται κηλίδες υδαρής υφής που αργότερα καλύπτονται από γκρι μούχλα.

Οι βλάβες αυτές συνήθως παραμένουν επιφανειακές.

Καρποί σε ανάπτυξη ή συγκομιδή

Προσβάλλει τραυματισμένους ή σκισμένους καρπούς, ιδιαίτερα αν υπάρχει υγρασία και μηχανική ζημιά στο περικάρπιο.

Η επιφάνεια γίνεται μαλακή, καστανή, βελούδινη και επικαλύπτεται με γκριζωπό μυκήλιο.

Η Botrytis συχνά αναπτύσσεται επάνω σε ήδη προσβεβλημένα από Xanthomonas ή Alternaria περικάρπια, δρώντας ως δευτερογενής αποικιστής.

Κατά την αποθήκευση, μπορεί να προκαλέσει σήψη ή μαλάκωμα καρυδιών με υψηλή υγρασία.

Συνθήκες ανάπτυξης:

Η Botrytis cinerea είναι υγρόφιλος και ψυχρόφιλος μύκητας· αναπτύσσεται γρήγορα σε δροσερό, υγρό περιβάλλον.

Θερμοκρασία ανάπτυξης: 15-22 °C (όρια 5-28 °C)

Σχετική υγρασία > 93 %

Νερό: Απαραίτητο για βλάστηση κονιδίων

Διασπορά: Με άνεμο, βροχή, έντομα, εργαλεία

Επιβίωση: Ως σκληρώτια ή κονίδια σε υπολείμματα και φλοιό

Η μόλυνση συμβαίνει όταν υπάρχουν σταγόνες νερού πάνω σε ευπαθείς ιστούς για > 8 ώρες.

Συχνά η μόλυνση γίνεται μετά από τραυματισμό ή προσβολή από άλλα παθογόνα.

Βιολογία:

Ο μύκητας σχηματίζει σκληρώτια (μαύρα, ανθεκτικά σώματα) που επιβιώνουν στο έδαφος και στα υπολείμματα.

Τα κονίδια είναι το κύριο μολύσμα: βλαστάνουν γρήγορα παρουσία νερού.

Μπορεί να εγκατασταθεί λανθάνων και να ενεργοποιηθεί όταν επικρατήσουν ευνοϊκές συνθήκες.

Παράγει ένζυμα (π.χ. πηκτινάσες, κυτταρινάσες) που προκαλούν μαλάκωμα και αποδόμηση των ιστών.

Παράγοντες που προδιαθέτουν την προσβολή:

Παρατεταμένες βροχοπτώσεις ή πρωινές ομίχλες.

Πυκνή κόμη χωρίς καλό αερισμό.

Μηχανικοί τραυματισμοί κατά την καλλιέργεια ή συγκομιδή.

Συνύπαρξη με Xanthomonas ή Alternaria (πύλες εισόδου).

Αποθήκευση καρπών με υψηλή υγρασία και κακό εξαερισμό.

Καλλιεργητικά μέτρα για αντιμετώπιση:

Αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο δενδροκομείο (σωστή αποστράγγιση, καλή κυκλοφορία αέρα).

Απομάκρυνση και καταστροφή προσβεβλημένων καρπών, φύλλων και υπολειμμάτων μετά τη συγκομιδή.

Κατάλληλο κλάδεμα για αερισμό της κόμης.

Προσεκτικός χειρισμός κατά τη συγκομιδή για αποφυγή τραυματισμών.

Αποθήκευση καρπών σε χαμηλή υγρασία (< 70 %) και θερμοκρασίες κάτω από 5 °C.

Χημική προστασία:

Ψεκασμοί σε περιόδους υψηλού κινδύνου με μυκητοκτόνα επαφής ή διεισδυτικά όπου επιτρέπεται.

Εναλλαγή δραστικών ουσιών για αποφυγή ανθεκτικότητας.

Βιολογική προσέγγιση:

Χρήση φωσφονικών ή βιοδιεγερτών για ενίσχυση άμυνας των ιστών.

Εφαρμογή Trichoderma spp. ή Bacillus subtilis σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου.

Χρήση εκχυλισμάτων φυτών (θυμάρι, ρίγανη, σκόρδο) που αναστέλλουν τη σπορογένεση.