Φυλλοκνιστης - ΜΑΝΤΑΡΙΝΙΑ (ΣΑΤΣΟΥΜΑ)

Ο φυλλοκνίστης των εσπεριδοειδών (Phyllocnistis citrella ή στα αγγλικά Citrus leafminer)

Συμπτώματα:

Ο φυλλοκνίστης προσβάλλει κυρίως τη νεαρή, τρυφερή βλάστηση λεμονιάς, πορτοκαλιάς, μανταρινιάς, lime και γενικά όλων των ειδών Citrus. Οι προνύμφες ανοίγουν πολύ χαρακτηριστικές, επιφανειακές στοές στην επιδερμίδα των νεαρών φύλλων, συνήθως στην επάνω ή/και κάτω επιφάνεια. Οι στοές είναι λεπτές, ελικοειδείς, ασημόχρωες, σαν «σχέδια» στο φύλλο, και στο τέλος τους συχνά διακρίνονται μικρά μαύρα στίγματα (περιττώματα της προνύμφης).

Η συνεχής ανάπτυξη των στοών προκαλεί:

Κατσάρωμα, στρίψιμο και έντονη παραμόρφωση των φύλλων.

Πάχυνση ή «ζάρωμα» της λεπίδας, με αποτέλεσμα τα φύλλα να μην αναπτύσσονται κανονικά.

Σε έντονη προσβολή, ξήρανση των πιο τρυφερών φύλλων και πτώση τους.

Σε μικρά δέντρα, φυτώρια και νεαρές φυτεύσεις, η ζημιά είναι ιδιαίτερα σοβαρή, γιατί:

Μειώνεται η ενεργή φυλλική επιφάνεια και επιβραδύνεται σημαντικά η ανάπτυξη.

Τα δέντρα γίνονται πιο ευαίσθητα σε χαμηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και άλλους εχθρούς/ασθένειες.

Σε παραγωγικά δέντρα, έντονες προσβολές στην ανοιξιάτικη βλάστηση μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την καρπόδεση και τη συνολική ζωηρότητα του δέντρου.

Βιολογία - Πότε είναι πιο επικίνδυνος:

Το έντομο ευνοείται από ζεστό καιρό και τρυφερή, διαρκώς ανανεούμενη βλάστηση. Αναπτύσσει πυκνούς πληθυσμούς κυρίως το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, όταν εμφανίζεται δεύτερο κύμα βλάστησης.

Γι’ αυτό είναι κρίσιμο:

Να προστατεύεται όσο γίνεται η πρώτη, ανοιξιάτικη βλάστηση (η πιο σημαντική για την παραγωγή), ώστε να έχει «ψηθεί» πριν την πλήρη δραστηριοποίηση του εντόμου μετά τον Ιούνιο.

Να αποφεύγονται χειρισμοί (κυρίως λίπανση-άρδευση) που προκαλούν όψιμη ή υπερβολική καλοκαιρινή βλάστηση, η οποία είναι πολύ ευπαθής στον φυλλοκνίστη.

Καλλιεργητική αντιμετώπιση:

Στόχος είναι να περιοριστεί η παραγωγή τρυφερής βλάστησης κατά τις περιόδους που οι πληθυσμοί του εντόμου είναι υψηλοί

1. Ισορροπημένη λίπανση

Προσεκτικές, ισορροπημένες λιπάνσεις.

Αποφυγή αζωτούχων λιπασμάτων μέσα στο καλοκαίρι, γιατί προκαλούν έντονη, τρυφερή βλάστηση που προσελκύει το έντομο.

Η βασική λίπανση με άζωτο να γίνεται νωρίς (τέλος χειμώνα-αρχές άνοιξης), ώστε η νέα βλάστηση της άνοιξης να είναι πρώιμη και να «σκληραίνει» προτού ανέβουν υψηλά οι πληθυσμοί του φυλλοκνίστη.

2. Ορθολογική άρδευση

Κανονικές, σταθερές αρδεύσεις χωρίς υπερβολές, για να μην προκαλούνται «ξεσπάσματα» πολύ τρυφερής βλάστησης μέσα στο καλοκαίρι.

Αποφυγή παρατεταμένης ξηρασίας και μετά απότομης υπερβολικής άρδευσης που δίνει έντονη νέα βλάστηση σε λάθος χρονική στιγμή.

3. Κλάδεμα - διαχείριση βλάστησης

Ήπιο, ισορροπημένο κλάδεμα, αποφεύγοντας πολύ έντονο ανανεωτικό κλάδεμα που οδηγεί σε «ξεπέταγμα» πολλών τρυφερών βλαστών.

Σε νεαρά δέντρα και φυτώρια, απομάκρυνση πολύ έντονα προσβεβλημένων τρυφερών βλαστών, όπου αυτό είναι πρακτικό.

Χημική και βιολογική αντιμετώπιση:

Η χημική επέμβαση πρέπει να γίνεται στοχευμένα, μόνο όταν χρειάζεται και την κατάλληλη στιγμή

Χρόνος επέμβασης: Μόλις φανούν οι πρώτες στοές στα νεαρά φύλλα και πριν προχωρήσει η μεγάλη παραμόρφωση, ώστε να προλάβει κανείς τη μαζική εγκατάσταση προνυμφών.

Επιλογή σκευάσματος: Χρήση κατάλληλου, εγκεκριμένου εντομοκτόνου για τον φυλλοκνίστη στα εσπεριδοειδή, με προτίμηση σε σκευάσματα που είναι όσο γίνεται πιο εκλεκτικά (για να προστατεύονται τα ωφέλιμα) και δραστικά στα πρώιμα στάδια του εντόμου.

Τεχνική εφαρμογής: Καλή κάλυψη των νεαρών βλαστών και των νέων φύλλων, όπου βρίσκονται οι στοές. Εφαρμογή σε συνθήκες που επιτρέπουν καλή διαβροχή και αποφυγή απορροής.

Παράλληλα, επειδή υπάρχουν φυσικοί εχθροί (παρασιτοειδή και αρπακτικά) που μπορούν να συμβάλουν σε κάποιο βαθμό στον έλεγχο, είναι σημαντικό:

Να αποφεύγονται άσκοποι ή πολύ συχνοί ψεκασμοί με εντομοκτόνα ευρέος φάσματος.

Να εντάσσεται η αντιμετώπιση σε πρόγραμμα ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας, συνδυάζοντας καλλιεργητικά μέτρα, παρακολούθηση και στοχευμένες επεμβάσεις.