Πληροφορίες για τo Ζωικό εχθρό Νηματωδεις
Νηματώδεις (Nematoda):
Οι νηματώδεις είναι μικροσκοπικοί σκώληκες που ζουν στο έδαφος και προσβάλλουν τις ρίζες, τα στελέχη, τους βολβούς ή άλλα όργανα των φυτών. Πολλά είδη είναι σοβαρά φυτοπαράσιτα και συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους εχθρούς των καλλιεργειών παγκοσμίως.
Eίναι ένας από τους πιο ύπουλους και καταστροφικούς εχθρούς των καλλιεργειών. Η μακροχρόνια επιβίωσή τους στο έδαφος και η δυσκολία εξάλειψής τους καθιστούν αναγκαία την πρόληψη, την ορθολογική καλλιέργεια και τον συνδυασμό μεθόδων ελέγχου.
Μέγεθος: από 0,3 έως λίγα χιλιοστά.
Μορφή: επιμήκης, κυλινδρική, με στιλέτο στο στόμα για διάτρηση των φυτικών κυττάρων.
Τρόπος ζωής: εκτοπαράσιτοι, ενδοπαράσιτοι ή ημιενδοπαράσιτοι.
Αναπαραγωγή: με αυγά που διατηρούνται στο έδαφος ή σε κύστεις για πολλά χρόνια.
Σημαντικά γένη και είδη:
Κομβονηματώδεις (Meloidogyne spp.):
Είδη: M. incognita, M. javanica, M. arenaria, M. hapla.
Προκαλούν τα χαρακτηριστικά εξογκώματα (κόμβους) στις ρίζες.
Ευρύ φάσμα ξενιστών: λαχανικά, βαμβάκι, πατάτα, καπνός, κηπευτικά.
Ζημιές: μειώνουν την απορρόφηση νερού/θρεπτικών, προκαλούν καχεξία και μεγάλη μείωση παραγωγής.
Κυστονηματώδεις (Globodera, Heterodera spp.):
Είδη: Globodera rostochiensis, G. pallida (πατάτα), Heterodera schachtii (τεύτλα), Heterodera carotae (καρότο).
Τα θηλυκά διογκώνονται και σχηματίζουν κύστεις με αυγά που επιβιώνουν έως και 30-40 χρόνια στο έδαφος.
Συμπτώματα: νανισμός, κιτρίνισμα φύλλων, φτωχή ανάπτυξη ριζών, άδεια κενά στις φυτείες.
Είναι παθογόνα καραντίνας σε πολλές χώρες.
Νηματώδεις στελεχών και βολβών (Ditylenchus spp.):
Είδη: Ditylenchus dipsaci
Προσβάλλουν σιτηρά, τεύτλα, κρεμμύδι, σκόρδο, ψυχανθή.
Συμπτώματα: διογκώσεις, παραμορφώσεις στελεχών/βολβών, συστροφή φύλλων, μαρασμός.
Πρανυφαίοι νηματώδεις (Pratylenchus spp.):
Ονομάζονται και νηματώδεις των ελκών.
Προκαλούν νεκρωτικές κηλίδες στις ρίζες, μειώνοντας τη λειτουργικότητά τους.
Άλλα γένη:
Tylenchulus semipenetrans (νηματώδης εσπεριδοειδών, ημιενδοπαράσιτος).
Helicotylenchus spp. (σπειροειδείς νηματώδεις).
Συμπτώματα προσβολών:
Νάνος ανάπτυξη, κιτρίνισμα φύλλων, μαρασμός.
Κακή θρέψη παρά επαρκή λίπανση.
Εξογκώματα (Meloidogyne), κύστεις (Globodera/Heterodera), νεκρώσεις (Pratylenchus).
Ανοίγουν πύλες εισόδου για μύκητες και βακτήρια.
Διασπορά:
Μεταφορά μολυσμένου χώματος, ριζών ή σπόρου.
Με εργαλεία, μηχανήματα, νερό άρδευσης.
Με ζιζάνια-ξενιστές (π.χ. Solanum nigrum, Chenopodium).
Αντιμετώπιση:
Πρόληψη:
Χρήση υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού, αποφυγή μεταφοράς μολυσμένου εδάφους.
Καλλιεργητικά μέτρα: αμειψισπορά, βαθύ όργωμα, ηλιοαπολύμανση.
Ανθεκτικές ποικιλίες: π.χ. πατάτα ανθεκτική σε Globodera.
Βιολογικές μέθοδοι: χρήση ανταγωνιστικών μικροοργανισμών (π.χ. Paecilomyces lilacinus).
Χημικός έλεγχος:
Εφαρμογή εγκεκριμένων νηματοδοκτόνων (με προσοχή λόγω κόστους και τοξικότητας).
| Είδος | Ξενιστές | Συμπτώματα |
| Meloidogyne spp. (Κομβονηματώδεις) | Λαχανικά, βαμβάκι, πατάτα, καπνός, κηπευτικά | Εξογκώματα (κόμβοι) στις ρίζες, καχεξία, μειωμένη ανάπτυξη |
| Globodera rostochiensis / G. pallida (Κυστονηματώδεις πατάτας) | Πατάτα, τομάτα, μελιτζάνα, σολανώδη ζιζάνια | Νάνισμα φυτών, κενά στη φυτεία, κύστεις στις ρίζες |
| Heterodera schachtii (Νηματώδης τεύτλων) | Τεύτλα, Chenopodiaceae | Καθυστέρηση ανάπτυξης, θύσανοι ριζών, πρόωρο κιτρίνισμα φύλλων |
| Ditylenchus dipsaci (Νηματώδης στελεχών & βολβών) | Σιτηρά, τεύτλα, κρεμμύδι, σκόρδο, ψυχανθή | Διογκώσεις στελεχών, παραμορφώσεις φύλλων/βολβών, μαρασμός |
| Tylenchulus semipenetrans (Νηματώδης εσπεριδοειδών) | Εσπεριδοειδή, ελιά, αμπέλι | Καχεκτική ανάπτυξη, ξηράνσεις φύλλων & βλαστών, μειωμένη παραγωγή |
| Pratylenchus spp. (Νηματώδεις των ελκών) | Πολλές καλλιέργειες | Νεκρωτικές κηλίδες στις ρίζες, αδύναμο ριζικό σύστημα |
Νηματωδεις
