Oidium spp

Το Oidium spp. είναι μια «μορφολογική» ονομασία που χρησιμοποιούμε όταν ξέρουμε ότι έχουμε ωίδιο, αλλά δεν μπορούμε (ή δεν χρειάζεται πρακτικά) να το αποδώσουμε σε συγκεκριμένο γένος/είδος (π.χ. Erysiphe, Podosphaera, Leveillula κ.λπ.).

Με τον όρο Oidium spp. περιγράφουμε τα ατελή (ασπορογόνα) στάδια διαφόρων μυκήτων του ωιδίου, όταν αυτά παρατηρούνται μόνο με τη μορφή του λευκού, κονιδιοφόρου μυκηλίου στην επιφάνεια των φυτών.Σε πολλές καλλιέργειες, ιδιαίτερα σε διαγνωστικά εργαστήρια ή στην πράξη του αγρού, η ταυτοποίηση σταματά στο επίπεδο «ωίδιο με μορφή Oidium» επειδή δεν εμφανίζονται τα τέλεια στάδια (κλειστοθήκια/καρποφορίες) ή δεν πραγματοποιείται λεπτομερής μοριακή/μικροσκοπική ανάλυση.

Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε τη γενική ένδειξη Oidium spp. αντί για κάποιο συγκεκριμένο γένος ωιδίου (Erysiphe, Podosphaera, Leveillula κ.ά.), όταν:

βλέπουμε την τυπική λευκή, αλευρώδη εξάνθηση,

αλλά δεν έχουμε όλα τα μορφολογικά/μοριακά στοιχεία για πλήρη ταξινομική ταυτοποίηση, ή

το επίπεδο προσδιορισμού «ωίδιο - Oidium» είναι επαρκές για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης.

Με απλά λόγια: Oidium spp. = ωίδιο σε ατελή μορφή, άγνωστου / μη καθορισμένου γένους, παρότι βιολογικά μπορεί να αντιστοιχεί σε γνωστό τέλειο στάδιο.

Συμπτώματα:

Τα είδη Oidium προκαλούν την τυπική εικόνα του ωιδίου:

Λευκή έως γκριζόλευκη, πουδρώδης-αλευρώδης εξάνθηση στην επιφάνεια των φύλλων, βλαστών, κάποιες φορές και στους καρπούς.

Τα πρώτα συμπτώματα συχνά είναι μικρές, ασαφείς, χλωρωτικές κηλίδες που γρήγορα καλύπτονται από το λευκό μυκήλιο.

Τα προσβεβλημένα φύλλα μπορεί να κατσαρώσουν, να παραμορφωθούν, να παραμείνουν μικρότερα και σε έντονη προσβολή να ξηρανθούν και να πέσουν πρόωρα.

Σε ευαίσθητες καλλιέργειες και νεαρούς ιστούς, το ωίδιο μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη βλάστηση και να υποβαθμίσει την ποιότητα των καρπών.

Τα ακριβή συμπτώματα (σχήμα κηλίδων, ένταση παραμόρφωσης, προσβεβλημένα όργανα) διαφέρουν ανάλογα με το είδος του φυτού και το ειδικό ωίδιο που κρύβεται πίσω από το «Oidium spp.», αλλά η λευκή εξάνθηση είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα.

Βιολογία - Επιδημιολογία:

Τα ωίδια τύπου Oidium spp. είναι επιφανειακοί, υποχρεωτικά βιοτροφικοί μύκητες:

Αναπτύσσουν επιφανειακό μυκήλιο πάνω στους ζωντανούς φυτικούς ιστούς και εισάγουν μυζητήρες μέσα στα κύτταρα για να αντλούν θρεπτικά.

Πολλαπλασιάζονται μαζικά με κονίδια, τα οποία σχηματίζονται διαδοχικά σε αλυσίδες στην επιφάνεια των προσβεβλημένων ιστών και διασπείρονται με τον άνεμο.

Γενικά, τα ωίδια:

Ευνοούνται από ήπιες έως ζεστές θερμοκρασίες και μέτρια-υψηλή σχετική υγρασία, αλλά συνήθως δεν απαιτούν ελεύθερο νερό (σταγόνες) για να μολύνουν, σε αντίθεση με πολλά άλλα μυκητολογικά παθογόνα.

Εγκαθίστανται και αναπτύσσονται καλύτερα σε νεαρή, τρυφερή βλάστηση.

Ανάλογα με το είδος, διαχειμάζουν ως μυκήλιο σε οφθαλμούς/βλαστούς ή/και σε σεξουαλικές καρποφορίες (τέλειο στάδιο), αλλά αυτό συνήθως δεν είναι ορατό στο πεδίο, γι’ αυτό η διάγνωση μένει στο «Oidium spp.».

Η επιδημιολογία είναι τυπική για τα ωίδια:

αρχική μόλυνση από φυτικά υπολείμματα, αυτοφυή ξενιστή ή γειτονικές καλλιέργειες,

διαδοχικά κύματα δευτερογενών μολύνσεων με τα κονίδια,

έξαρση των προσβολών σε περιόδους με ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες και πλούσια βλάστηση.

Αντιμετώπιση:

Επειδή τα Oidium spp. ανταποκρίνονται γενικά στα ίδια μέτρα με τα υπόλοιπα ωίδια, η αντιμετώπιση βασίζεται σε συνδυασμό καλλιεργητικών και χημικών/βιολογικών μέτρων.

Καλλιεργητικά μέτρα:

Καλός αερισμός της κόμης (κλάδεμα, σωστή πυκνότητα φύτευσης, αποφυγή υπερβολικού σκιάσματος).

Διαχείριση υγρασίας: αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο μικροκλίμα της κόμης (χωρίς όμως να διψάει η καλλιέργεια), ιδιαίτερα σε θερμοκήπια.

Απομάκρυνση και καταστροφή έντονα προσβεβλημένων φύλλων/βλαστών, όπου είναι πρακτικά εφικτό.

Καλή θρεπτική ισορροπία (όχι υπερβολικό άζωτο που δίνει πολύ τρυφερή βλάστηση ευαίσθητη στο ωίδιο).

Χρήση ανθεκτικών ή πιο ανεκτικών ποικιλιών, όταν είναι διαθέσιμες.

Χημική - Βιολογική προστασία:

Προληπτικές ή πρώιμες επεμβάσεις με θειούχα (σκόνη ή υγρής μορφής), που είναι κλασικά και αποτελεσματικά σκευάσματα για ωίδια.

Χρήση εγκεκριμένων μυκητοκτόνων για ωίδιο, πάντα με βάση την ετικέτα της καλλιέργειας και τις τοπικές οδηγίες.

Εναλλαγή δραστικών ουσιών με διαφορετικό τρόπο δράσης για να περιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης ανθεκτικών πληθυσμών.

Ενσωμάτωση όπου είναι δυνατόν βιολογικών σκευασμάτων (π.χ. σκευάσματα με ωφέλιμους μικροοργανισμούς ή φυσικές ουσίες) ως μέρος ολοκληρωμένης διαχείρισης.