Πυθιο - ΜΑΡΟΥΛΙ ΥΠΑΙΘΡΟΥ

Πύθιο στο Μαρούλι (Pythium spp.) - Τήξη σπορείων - Σήψη ριζών και λαιμού

Παθογόνοι μικροοργανισμοί:

Pythium spp. (π.χ. Pythium ultimum, P. aphanidermatum, P. irregulare)

Ομάδα: Ωομύκητες (Oomycetes) - Υδρόφιλοι παθογόνοι οργανισμοί του εδάφους.

Συμπτώματα:

Σπορείο - Τήξη σπορείων (damping-off):

Το Pythium αποτελεί την κλασική αιτία τήξης σπορείων σε μαρούλι. Τα συμπτώματα εμφανίζονται

Προφυτρωτικά:

Ο σπόρος βλασταίνει αλλά δεν εμφανίζεται στην επιφάνεια.

Παρατηρείται μια «κενή» θέση στο δίσκο.

Η ρίζα και το υποκοτύλιο αποσυντίθενται εντός του υγρού υποστρώματος.

Μεταφυτρωτικά:

Το νεαρό φυτάριο εμφανίζει πολύ υδαρή, υαλώδη σήψη στη βάση.

Ο λαιμός γίνεται υδαρής, πρασινογκρίζος, γρήγορα μαλακώνει και το φυτάριο καταρρέει.

Η αποσύνθεση είναι γρήγορη, ο ιστός μοιάζει «λιωμένος».

Η ζημιά μπορεί να εμφανιστεί με επιδημικό χαρακτήρα σε υγρούς δίσκους.

Νεαρά φυτά - Σήψη ριζών και λαιμού:

Οι ρίζες γίνονται καφέ, υδαρείς, χωρίς ρίζα-τριχίδια.

Συχνή εικόνα: οι ρίζες «γλιστρούν» και απομένει μόνο ο κεντρικός άξονας.

Ο λαιμός είναι μαλακός και υδαρής, μοιάζει σαν «βρασμένος».

Τα φυτά μαραίνονται, ιδιαίτερα σε συνθήκες υψηλής υγρασίας ή συννεφιάς.

Σε θερμοκήπια, η προσβολή συχνά ξεκινά από υγρά σημεία - λακκούβες.

Στα Αναπτυγμένα φυτά μαρουλιού, το Pythium μπορεί να προκαλέσει:

Σήψη ριζών ➨ καχεκτική ανάπτυξη, χλώρωση, μαρασμός.

Επιφανειακή σήψη βάσης (λιγότερο έντονη από τη Ριζοκτόνια).

Τα προσβεβλημένα μαρούλια παραμένουν μικρά, χαλαρά, κακής ποιότητας.

Σε αντίθεση με τη Ριζοκτόνια, το Pythium δεν δημιουργεί ξηρές, καστανές κηλίδες στα φύλλα αλλά υδαρή αποσύνθεση ριζών και λαιμού.

Συνθήκες ανάπτυξης - Επιδημιολογία:

Οι Ωομύκητες του γένους Pythium αγαπούν:

Υψηλή υγρασία εδάφους ή κορεσμό νερού.

Χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τη Ριζοκτόνια:

P. ultimum: 10-20°C

P. aphanidermatum: 25-35°C (θερμόφιλο είδος)

Εδάφη κακής αποστράγγισης.

Εδάφη με συχνά ποτίσματα, φτωχό αερισμό.

Τρόποι επιβίωσης:

Με ωοσπόρια και χοσπόρια στο έδαφος.

Μεταφέρεται με νερό άρδευσης, υποστρώματα, εργαλεία, παλέτες αλλά και με φυτάρια.

Τρόπος μόλυνσης:

Τα χοσπόρια κινούνται στο νερό και προσβάλλουν ρίζες/λαιμό.

Η υψηλή υγρασία οδηγεί σε επιδημική εξάπλωση στο σπορείο.

Ομοιότητες με την Ριζοκτόνια, και τα δύο παθογόνα προκαλούν:

Τήξη σπορείων

Σήψη λαιμού και κατάρρευση νεαρών φυταρίων

Προβλήματα σε υγρά υποστρώματα ή κακή αποστράγγιση

Εμφάνιση κατά τόπους σε «μπαλώματα» του σπορείου ή χωραφιού

Διαγνωστικές διαφορές:

Χαρακτηριστικό	Pythium spp. (Πύθιο)	Rhizoctonia solani (Ριζοκτόνια)
Υφή σήψης	Υδαρής, μαλακή, υαλώδης, γλιστερή	Ξηρή, καστανή, σκληρή, εμβυθισμένη
Λαιμός φυταρίου	Πράσινο-γκρίζος, σχεδόν «λιωμένος»	Καστανός-καστανόμαυρος, πιο ξηρός
Ρίζες	Υδαρείς, χωρίς ριζικά τριχίδια, αποσυντίθενται εύκολα	Καφέ, λιγότερο υδαρείς, πιο συνεκτικές
Φύλλα	Συνήθως χωρίς κηλίδες από το παθογόνο	Καστανές ξηρές κηλίδες στη βάση (bottom rot)
Θερμοκρασία ανάπτυξης	Χαμηλότερες (10-20°C, ανάλογα με το είδος)	18-25°C με μέτρια υγρασία
Τύπος παθογόνου	Ωομύκητας (υδρόφιλος)	Ατελής Βασιδιομύκητας
Μορφές επιβίωσης	Ωοσπόρια & χοσπόρια στο νερό/έδαφος	Σκληροτία στο έδαφος

Καλλιεργητικά μέτρα και πρόληψη στο σπορείο:

Χρήση υγιούς, πιστοποιημένου σπόρου.

Χρήση ελαφρού υποστρώματος με καλή αποστράγγιση.

Απολύμανση υποστρώματος (ατμός, θερμική μέθοδος, επιτρεπόμενα απολυμαντικά).

Θέρμανση υποστρώματος ώστε να επιτυγχάνεται ταχεία βλάστηση.

Αποφυγή υπερβολικών ποτισμάτων - διατήρηση σταθερής, όχι κορεσμένης υγρασίας.

Καλή κυκλοφορία αέρα στο σπορείο.

Ριζοπότισμα μόνο όπου επιτρέπεται, ανάλογα με νομοθεσία και παθογόνο.

Καλλιεργητικά μέτρα και πρόληψη στον αγρό/θερμοκήπιο:

Άριστη αποστράγγιση - αποφυγή νεροκρατημάτων.

Προσεγμένη άρδευση, κατά προτίμηση στάγδην.

Αποφυγή φύτευσης σε εδάφη με πολύ οργανική ύλη που δεν έχει αποσυντεθεί.

Ενσωμάτωση ωφέλιμων μικροοργανισμών (π.χ. Trichoderma spp., PGPR).

Αμειψισπορά με μη ξενιστές όταν είναι εφικτό.

Ηλιοαπολύμανση σε χωράφια με ιστορικό τήξης σπορείων.