Σηψεις καρπων - ΡΟΔΙΑ

Οι σήψεις των καρπών στη ροδιά προκαλούνται από ποικιλία μυκήτων, οι οποίοι εγκαθίστανται κυρίως δευτερογενώς, εισερχόμενοι μέσα από τραυματισμούς, ρωγμές ή σχισίματα του περικάρπιου. Τα σημαντικότερα παθογόνα που σχετίζονται με τις σήψεις είναι τα Botrytis cinerea, Penicillium spp., Alternaria alternata, Coniella granati, Glomerella cingulata (Colletotrichum), Rhizopus stolonifer και Aspergillus spp.

Συμπτώματα:

Οι μύκητες αυτοί προσβάλλουν τους καρπούς είτε στο χωράφι είτε κυρίως μετασυλλεκτικά, προκαλώντας εξωτερική σήψη, εσωτερική μαύρη σήψη, μαλακή υδατώδη σήψη, γκρίζες ή πράσινες εξανθήσεις, ή καφέ-μαύρες περιοχές με νέκρωση των σαρκών.

Σχίσιμο καρπών - Κεντρικός παράγοντας κινδύνου:

Το σημαντικότερο προδιαθεσικό αίτιο για την ανάπτυξη σήψεων είναι το σχίσιμο των καρπών, το οποίο λειτουργεί ως πύλη εισόδου των παθογόνων.

Το σχίσιμο οφείλεται σε:

μεγάλες διακυμάνσεις εδαφικής υγρασίας (ξηρασία ➨ έντονο πότισμα / βροχή)

απότομες μεταβολές θερμοκρασίας ημέρας-νύχτας

ηλιοέγκαυμα και σκλήρυνση του φλοιού

καθυστέρηση συγκομιδής

προσβολές από έντομα ή άλλες ασθένειες

έλλειψη βορίου σε νεαρούς καρπούς

Η πρόληψη του σχισίματος μειώνει άμεσα την ένταση των σήψεων τόσο στην καλλιέργεια όσο και στη μετασυλλεκτική περίοδο.

Χαρακτηριστικά των κυριότερων παθογόνων επιγραμματικά

Botrytis cinerea: προσβάλλει κυρίως μετασυλλεκτικά. Μαλακή, υδατώδης σήψη με χαρακτηριστικές τεφρές επανθίσεις.

Penicillium spp.: πράσινη κυκλική μούχλα, συχνά μετά από μικροτραυματισμούς.

Alternaria alternata: εσωτερική μαύρη σήψη. Εξωτερικά ο καρπός μπορεί να είναι φυσιολογικός, ενώ στο εσωτερικό οι σάρκες είναι μαύρες και αποδομημένες.

Coniella granati: χαρακτηριστικές καστανές-μαύρες βυθισμένες κηλίδες στο περικάρπιο και εκτεταμένη εσωτερική νέκρωση.

Glomerella cingulata (Colletotrichum): κυκλικές βυθισμένες κηλίδες με ροζ-πορτοκαλί καρποφορίες, συχνά σε καρπούς κοντά στη συγκομιδή.

Rhizopus stolonifer: πολύ γρήγορη μαλακή σήψη, έντονα υδαρής, με μαύρες σποριοφορίες - σοβαρό μετασυλλεκτικό πρόβλημα.

Aspergillus spp.: ξηρή μαύρη ή κίτρινη μούχλα, συνήθως σε τραυματισμένους ή υπερώριμους καρπούς.

Μετάδοση - Παράγοντες ανάπτυξης:

Οι μύκητες διατηρούνται στα υπολείμματα, στο έδαφος, στον αέρα της αποθήκης, σε εργαλεία ή σε τραυματισμένους καρπούς.

Υψηλή υγρασία, κακός αερισμός, τραυματισμοί και υπερωρίμανση αυξάνουν δραματικά την ανάπτυξή τους.

Διαχείριση - Βασικές αρχές:

Πρόληψη σχισίματος με σταθερή άρδευση, σκίαση, καολίνη, ορθή συγκομιδή.

Αποφυγή τραυματισμών κατά τη συγκομιδή.

Άμεση απομάκρυνση προσβεβλημένων καρπών.

Καθαρά υλικά συσκευασίας και απολυμασμένοι χώροι αποθήκευσης.

Επιτρεπόμενοι ψεκασμοί κοντά στη συγκομιδή (ανάλογα με το παθογόνο) με εγκεκριμένα σκευάσματα, τηρώντας τις ετικέτες.

Στην άνθηση: εφαρμογές που μειώνουν μολύνσεις στα σέπαλα και αρχικά στάδια των καρπιδίων (ιδίως για Alternaria & Coniella).

Διάγνωση και διαφορές Σήψεων καρπού στα Ρόδια:

Παθογόνο	Τύπος σήψης / Υφή	Θέση έναρξης & εξάπλωση	Όψη εξάνθησης / Καρποφοριών	Συνηθέστερο στάδιο εμφάνισης	Κρίσιμα διαγνωστικά στοιχεία
Botrytis cinerea (Γκρίζα μούχλα)	- Μαλακή, υδατώδης σήψη - Ιστοί ασθενώς καστανοί-υδαρείς - Γρήγορη εξάπλωση σε υγρασία	- Συνήθως από τραυματισμούς ή κάλυκα - Εξάπλωση επιφανειακή και εσωτερική	- Πλούσια τεφρή (γκρίζα) εξάνθηση - Πυκνό "χνούδι" σε προχωρημένο στάδιο	- Κυρίως μετασυλλεκτικά - Σε ψυχρούς, υγρούς θαλάμους ή αποθήκες	- Μαλακή σήψη + γκρίζα μούχλα - Πολύ γρήγορη εξάπλωση σε παρτίδες - Συχνή σε κακώς αεριζόμενους χώρους
Penicillium spp. (Πράσινη μούχλα)	- Μαλακή, συχνά κολλώδης σήψη - Επιφανειακή αλλοίωση φλοιού	- Από μικροτραυματισμούς - Συχνά γύρω από πληγές ή φθορές φλοιού	- Γαλαζοπράσινη έως πρασινογάλαζη εξάνθηση - Λεπτό στρώμα μούχλας που πυκνώνει	- Κυρίως μετασυλλεκτικά - Σε υγρά, μέτρια θερμά περιβάλλοντα	- Τυπική πράσινη μούχλα στην επιφάνεια - Σαφής σχέση με τραυματισμούς - Πιο περιορισμένη διείσδυση από Rhizopus
Alternaria alternata (Εσωτερική μαύρη σήψη)	- Εσωτερική ξηρή έως ημί-υδατώδης σήψη - Μαύρος ή σκούρος καστανός μεταχρωματισμός	- Έναρξη συνήθως από κάλυκα / ανθικά υπολείμματα - Εξάπλωση σε λοβούς και χωρίσματα	- Μαύρη - ελαιοπράσινη εξάνθηση εσωτερικά - Κονιδιοφορίες στο εσωτερικό φλοιού/χωρισμάτων	- Μόλυνση: στην άνθηση - Εκδήλωση: συχνά μετασυλλεκτικά	- Εξωτερικά ο καρπός συχνά φυσιολογικός - Εσωτερική μαύρη σήψη λοβών & χωρισμάτων - Μαύρη εξάνθηση χωρίς απαραίτητα εξωτερική μούχλα
Coniella granati (Σήψη - έλκη καρπού)	- Ξηρή έως ημι-μαλακή σήψη - Σκούρες βυθισμένες αλλοιώσεις φλοιού	- Συνήθως από επιδερμίδα κοντά σε κάλυκα ή πλευρικά - Βαθειά διείσδυση στον φλοιό & τη σάρκα	- Σκούρες, σχεδόν μαύρες κηλίδες - Συχνά με μικροσκοπικά στίγματα (πυκνίδια)	- Στο χωράφι και λίγο πριν/μετά τη συγκομιδή - Μπορεί να εξελιχθεί και στην αποθήκευση	- Βυθισμένες σκούρες κηλίδες στο περικάρπιο - Πυκνίδια σε επιφάνεια ηλίδων - Εντονότερη εξωτερική εικόνα από Alternaria
Glomerella cingulata (Colletotrichum spp. - Ανθράκωση)	- Βυθισμένες κυκλικές σήψεις - Υφή αρχικά σκληρή, αργότερα μαλακή στο κέντρο	- Έναρξη από επιδερμίδα, συχνά πλευρικά - Επέκταση προς τα ενδότερα με ομόκεντρους δακτυλίους	- Πορτοκαλί-ροζ καρποφορίες (ακέρβουλοι) - Συγκέντρωση σε κέντρα κηλίδων	- Κυρίως στο χωράφι, σε ώριμους καρπούς - Μπορεί να συνεχίσει και μετασυλλεκτικά	- Τυπικές βυθισμένες κηλίδες με ροζ-πορτοκαλί μάζες - “Στόχοι”/ομόκεντροι δακτύλιοι στη σήψη - Εμφάνιση σε υγρές, θερμές συνθήκες
Rhizopus stolonifer (Μαύρη μαλακή σήψη)	- Πολύ μαλακή, υδατώδης σήψη - Γρήγορη κατάρρευση ιστών, έντονα υδαρής	- Από τραύματα / ρωγμές φλοιού - Ταχεία εξάπλωση από σημείο σε όλο τον καρπό	- Άσπρη μούχλα στην αρχή - Στη συνέχεια μαύρες κεφαλές σπορίων - “Μουχλιασμένη” όψη με σκούρες κουκίδες	- Καθαρά μετασυλλεκτική σήψη - Σε θερμά, υγρά συσκευαστήρια / αποθήκες	- Εξαιρετικά γρήγορη αλλοίωση - Πολύ μαλακός καρπός, με έντονη υγρασία - Μαύρες σποριοφορίες σε προχωρημένο στάδιο
Aspergillus spp. (Μαύρη / κίτρινη ξηρή μούχλα)	- Ξηρή ή ημί-ξηρη σήψη - Συχνά πιο “σκληρή” σε σχέση με Botrytis/Rhizopus	- Συχνά από κάλυκα ή ρωγμές - Αφορά τόσο επιφάνεια όσο και εσωτερικό	- strong>Μαύρη, σκούρα καφέ ή κιτρινωπή μούχλα - Κονιορτώδης εξάνθηση σε μάζες	- Συνήθως μετασυλλεκτικά - Σε θερμές, ανεξέλεγκτες αποθήκες	- Ξηρότερη σήψη με μαύρη/κίτρινη μούχλα - Συχνά σε υπερώριμους ή αφυδατωμένους καρπούς - Διαφοροποίηση από Alternaria: πιο επιφανειακή, κονιορτώδης μάζα