Ελκος - ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ

το Έλκος κλαδίσκων & κορμού στη ροδακινιά με παθογόνο μύκητα το Valsa leucostoma (Συνώνυμα: Cytospora leucostoma, Leucostoma persoonii) είναι μία από τις πιο σοβαρές ασθένειες των πυρηνόκαρπων, ιδιαίτερα της ροδακινιάς. Προκαλεί εκτεταμένες ξηράνσεις κλάδων και μείωση παραγωγής.
Η επιτυχής αντιμετώπιση βασίζεται στην πρόληψη, υγιεινή, προστασία των πληγών και απομάκρυνση των εστιών μόλυνσης.

Συμπτώματα:

Το παθογόνο προκαλεί χαρακτηριστικά έλκη σε κλάδους, βραχίονες και κορμό, με προοδευτική ξήρανση τμημάτων της κόμης.

Φλοιός / Κορμός:

Αρχικά παρατηρούνται υδατώδεις-ερυθρωπές κηλίδες στο φλοιό, οι οποίες επεκτείνονται επιμήκως.

Στη συνέχεια οι ιστοί νεκρώνονται και σχηματίζεται έλκος βυθισμένο, με σκούρο καστανό-μαύρο μεταχρωματισμό.

Οι νεκρωμένοι ιστοί συχνά εκκρίνουν κόμμι (gummosis).

Η περιφέρεια του έλκους ενεργοποιείται περιοδικά: ζώνες ενεργού νέκρωσης εναλλάσσονται με παλαιότερο κοκκινοκαστανό ιστό.

Κλάδοι - Βλαστοί:

Προσβάλλονται κυρίως οι αδύναμοι, τραυματισμένοι ή παγωμένοι ιστοί.

Ξήρανση από την κορυφή προς τη βάση (dieback).

Καρποφόρα όργανα & Οφθαλμοί:

Οι οφθαλμοί της περιφέρειας του έλκους νεκρώνονται και δεν εκπτύσσονται.

Σε σοβαρή προσβολή, ολόκληρα τμήματα του δένδρου νεκρώνονται.

Καρποφορίες παθογόνου:

Στην επιφάνεια των ελκών εμφανίζονται πυκνίδια (μαύρα μικροσκοπικά στίγματα), ιδιαίτερα μετά από υγρό καιρό.

Το έλκος προκαλείται κυρίως από τά:

Valsa leucostoma (τηλεομορφή)

Cytospora leucostoma (αναμορφή)

Προσβάλλει πολλά πυρηνόκαρπα, κυρίως: ροδακινιά, βερικοκιά, νεκταρινιά, κερασιά, δαμασκηνιά.
Το παθογόνο είναι νεκροτροφικό: εγκαθίσταται μόνο μετά από τραύματα, παγετό, ηλιακά εγκαύματα, πληγές κλαδέματος ή εξασθενημένους ιστούς.

Βιολογικός κύκλος:

Το παθογόνο επιβιώνει στα έλκη του φλοιού και σε νεκρωμένους κλάδους.

Παράγει πυκνίδια τα οποία απελευθερώνουν κονίδια με τη βροχή ή την υγρασία.

Τα κονίδια διασπείρονται με:

βροχή, πιτσιλίσματα

εργαλεία κλαδέματος

έντομα

Η μόλυνση γίνεται αποκλειστικά από πληγές, όχι από υγιή ανέπαφα κύτταρα.

Το παθογόνο αναπτύσσεται ενεργά από φθινόπωρο ως άνοιξη, ιδιαίτερα τον χειμώνα που το δέντρο βρίσκεται σε καταπόνηση.

Συνθήκες ανάπτυξης - Το Valsa leucostoma ευνοείται από:

Κλιματικές συνθήκες

Υψηλή υγρασία

Συχνές βροχές

Ήπιοι έως ψυχροί χειμώνες

Θερμοκρασίες 5-25°C (άριστη περίπου 10-20°C)

Προδιαθεσικοί παράγοντες

Παγετοί και χαμηλές θερμοκρασίες ➨ προκαλούν ρωγμές στον φλοιό

Πληγές κλαδέματος / ηλιοκαύματα

Υπερβολικό φορτίο καρποφορίας (εξασθένιση ιστών)

Έλλειψη νερού ή θρεπτικών

Κακή στράγγιση

Επιδημιολογία:

Η ασθένεια είναι πολυετής και επανεμφανίζεται κάθε χρόνο από τα παλαιά έλκη.

Η μόλυνση πραγματοποιείται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους όταν υπάρχουν πληγές, αλλά κορυφώνεται φθινόπωρο-χειμώνα-πρώιμη άνοιξη.

Τα δέντρα που βρίσκονται σε καταπόνηση είναι σημαντικά πιο επιρρεπή.

Αντιμετώπιση με Καλλιεργητικά μέτρα:

α) Απομάκρυνση & καταστροφή των προσβεβλημένων κλαδιών

Κλάδεμα 20-30 cm κάτω από το όριο του έλκους.

Άμεση καύση ή απομάκρυνση υπολειμμάτων.

β) Κλάδεμα αποκλειστικά σε ξηρό καιρό

Αποφυγή χειμερινού κλαδέματος σε υγρές περιόδους.

γ) Απολύμανση εργαλείων

Χλωρίνη 10% ή αλκοόλη 70%.

δ) Προστασία από παγετούς - ηλιοκαύματα

Ασπρίσματα κορμού.

Σωστή άρδευση για αποφυγή στρες.

ε) Καλή θρέψη

Επαρκές κάλιο και ασβέστιο ➨ ενισχύουν τη σκληρότητα του φλοιού.

Αποφυγή υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης.

στ) Βελτίωση αερισμού κόμης

Κατάλληλο κλάδεμα και αποφυγή υπερβολικής πυκνότητας.

Χημική αντιμετώπιση:

Σκευάσματα ενεργοποιούν των μηχανισμών άμυνας των φυτών

Η χημική προστασία είναι αυστηρά προληπτική, κυρίως στις πληγές.

Εφαρμογές χαλκού:

Μετά από κλάδεμα

Μετά από παγετό

Στο τέλος φθινοπώρου + στο φούσκωμα οφθαλμών: Χρησιμοποιούνται μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα.