Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας chlorophacinone (για υγειονομική χρήση)
Η χλωροφακινόνη (chlorophacinone) είναι ένα αντιπηκτικό τρωκτικοκτόνο πρώτης γενιάς, που χρησιμοποιείται σε δολώματα για την καταπολέμηση ποντικών και αρουραίων. Δρα εμποδίζοντας την πήξη του αίματος, οδηγώντας σε εσωτερική αιμορραγία, και συχνά περιέχει αποτρεπτικό παράγοντα κατά της κατάποσης από ανθρώπους ή κατοικίδια.
Τι είναι και πώς δρα:
Ανήκει στα αντιπηκτικά τρωκτικοκτόνα πρώτης γενιάς (hydroxycoumarin), δηλαδή ουσίες που παρεμβαίνουν στον μεταβολισμό της βιταμίνης Κ στα θηλαστικά.
Ο μηχανισμός δράσης βασίζεται στην αναστολή του ενζύμου βιταμίνη Κ‑εποξειδω reductase: έτσι δεν ανακυκλώνεται η βιταμίνη Κ και δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν οι εξαρτώμενοι από βιταμίνη Κ παράγοντες πήξης (II, VII, IX, X).
Στους τρωκτικούς αυτό οδηγεί σταδιακά σε σοβαρή διαταραχή της πήξης, εσωτερικές αιμορραγίες (γαστρεντερικές, ενδοκοιλιακές, ενδοθωρακικές κ.ά.) και τελικά θάνατο, συνήθως μερικές ημέρες μετά την πρόσληψη επαναλαμβανόμενων δόσεων δολώματος.
Ο ρόλος του στην υγειονομική χρήση:
Χρησιμοποιείται σε έτοιμα δολώματα (μπλοκ, pellets, πάστα, κόκκοι) για τον έλεγχο οικιακών και αγροτικών τρωκτικών (ποντικοί, αρουραίοι) σε κτίρια, αποθηκευτικούς χώρους, αγροτικές εγκαταστάσεις κ.λπ.
Συνήθως είναι “πολλαπλής λήψης” (multi‑feed): τα ζώα χρειάζονται να καταναλώσουν το δόλωμα για αρκετές ημέρες ώστε να συσσωρευτεί επαρκής ποσότητα για θανατηφόρα δράση.
Η καθυστερημένη εμφάνιση των συμπτωμάτων (2-5 ημέρες) μειώνει την “δόλιωση” (bait shyness), γιατί τα τρωκτικά δεν συνδέουν την κατανάλωση του δολώματος με την αδιαθεσία.
Τοξικολογία και ασφάλεια (για ανθρώπους και οργανισμους που δεν ειναι στόχοι):
Για τον άνθρωπο και άλλα θηλαστικά, ο μηχανισμός είναι ο ίδιος: υπερβολική έκθεση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ή και θανατηφόρα αιμορραγική διάθεση.
Τυπικά σημεία σε δηλητηρίαση: ωχρότητα, αδυναμία, δύσπνοια, αιμορραγίες από μύτη/ούλα, αιματουρία ή μελαιναί, κοιλιακός πόνος, οίδημα αρθρώσεων (αιμορραγία), ενδοκρανιακές αιμορραγίες σε βαριές περιπτώσεις.
Αντίδοτο είναι η βιταμίνη Κ1 (φυτοναδιόνη), χορηγούμενη από γιατρό, συχνά σε παρατεταμένη αγωγή (η δράση του chlorophacinone μπορεί να κρατήσει εβδομάδες).
Υπάρχει κίνδυνος για κατοικίδια (σκύλους, γάτες), οικόσιτα κουνέλια κ.λπ., είτε από άμεση κατανάλωση δολώματος είτε από δευτερογενή έκθεση (κατανάλωση δηλητηριασμένων τρωκτικών), αν και ο βασικός κίνδυνος είναι συνήθως η πρωτογενής πρόσληψη δολώματος.
Περιβαλλοντικές πτυχές:
Το chlorophacinone είναι επίμονο σε σώματα ζώων και μπορεί να προκαλέσει δευτερογενή δηλητηρίαση σε αρπακτικά (κουκουβάγιες, γεράκια, αλεπούδες) που τρέφονται με δηλητηριασμένα τρωκτικά.
Γι’ αυτό, η χρήση του σε προγράμματα ελέγχου τρωκτικών πρέπει να γίνεται με προσοχή: δολώματα σε κλειστούς σταθμούς δόλωσης, απομάκρυνση νεκρών τρωκτικών, αποφυγή ευρείας, μη στοχευμένης διάσπαρσης.
Πρακτική ασφάλεια στη χρήση:
Χρήση μόνο σύμφωνα με την ετικέτα, σε κλειστούς δολωματικούς σταθμούς, μακριά από παιδιά και κατοικίδια.
Πάντα γάντια στον χειριστή, αποφυγή επαφής με δέρμα/μάτια και καλός καθαρισμός χεριών μετά.
Σε ύποπτη απορρόφηση από άνθρωπο ή κατοικίδιο χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό/κτηνίατρο (λόγω της καθυστερημένης εμφάνισης συμπτωμάτων, η έγκαιρη χορήγηση βιταμίνης Κ1 είναι κρίσιμη).
Ορθολογική χρήση (σε συνδυασμό με μέτρα υγιεινής, αποθήκευσης τροφών, σφράγισμα οπών) μειώνει την ανάγκη για παρατεταμένη εφαρμογή και άρα τον κίνδυνο για μη στόχους.
chlorophacinone
Επιστροφή στην κατηγορία σκευασμάτων