Επιστροφή στην κατηγορία σκευασμάτων

Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας ethyl butylacetylaminopropionate (ir 3535) (για υγειονομική χρήση)

Η ethyl butylacetylaminopropionate, γνωστή ως IR3535, είναι συνθετική εντομοαπωθητική δραστική ουσία για εφαρμογή στο δέρμα/ρούχα, με προφίλ υψηλής ασφάλειας και χρήσεις δημόσιας υγείας έναντι κουνουπιών, τσιμπουριών κ.λπ.

Ταυτότητα δραστικής, χημικά στοιχεία:

Ονομασία: Ethyl butylacetylaminopropionate (EBAAP), εμπορική ονομασία IR3535 (Insect Repellent 3535).

Χημική κατηγορία: Εστέρας καρβοξυλικού οξέος / ακεταμίδιο, δομικά παράγωγο του β-αλανίνης (β-alanine-based repellent).

Ανάπτυξη: Αναπτύχθηκε από τη Merck KGaA, σήμερα σήμα IR3535 ανήκει στη Susonity Commercial GmbH.

Ρυθμιστική ταξινόμηση: Βιοκτόνο ενεργό για εντομοαπωθητικά (PT19)

Χρησιμοποιείται διεθνώς ως δραστική ουσία σε σπρέι/λοσιόν σώματος, τζελ κ.ά. εντομοαπωθητικά προϊόντα για τον άνθρωπο.

Μηχανισμός δράσης & ιδιότητες:

Μηχανισμός: Καθαρά απωθητική ουσία (repellent), δεν είναι εντομοκτόνο· δεν σκοτώνει τα έντομα, αλλά τα αποτρέπει από το να προσγειωθούν/τσιμπήσουν, πιθανώς μέσω οσφρητικών υποδοχέων (οσμή που δεν αντέχουν τα έντομα).

Ιδιαιτερότητα: Επειδή δεν τα σκοτώνει, δεν ασκεί ισχυρή “πίεση επιλογής” και θεωρείται ότι δεν οδηγεί εύκολα σε ανάπτυξη ανθεκτικότητας.

Ιδιότητες εφαρμογής: Τοπική εφαρμογή στο δέρμα ή/και στα ρούχα· συνδυάζεται εύκολα με αντηλιακά/ενυδατικά, λόγω καλής συμβατότητας με δέρμα και υλικά.

Σταθερότητα: Εμφανίζει καλή αντοχή στην υγρασία και στον ιδρώτα, με αξιοσημείωτη διάρκεια δράσης· ωστόσο μειώνεται με έντονο πλύσιμο ή παρατεταμένη επαφή με νερό.

Ως συνθετική ουσία, δεν προέρχεται από αιθέριο έλαιο, αλλά έχει πολύ ήπιο άρωμα και καλή ανεκτικότητα, σε αντίθεση με ορισμένα φυτικά έλαια.

Φάσμα δράσης & αποτελεσματικότητα:

Φάσμα: Απωθεί κουνούπια (Aedes, Culex, Anopheles), σκνίπες/sand flies, μύγες, τσιμπούρια (συμπ. ειδών που μεταδίδουν Lyme), ψύλλους και ψείρες κεφαλής.

Συγκριτική αποτελεσματικότητα:

Αντίστοιχη με DEET έναντι Aedes και Culex κουνουπιών.

Παλαιότερα δεδομένα έδειχναν μικρότερη διάρκεια έναντι Anopheles, αλλά νεότερες μελέτες με 20% φόρμουλες δίνουν αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με 20% DEET (με διάρκεια γύρω στις 4 ώρες ή περισσότερο, ανάλογα με τις συνθήκες).

Εναντίον τσιμπουριών, IR3535 δείχνει προστασία έως 12 ώρες σε 20% σκεύασμα, σε ορισμένες μελέτες καλύτερη από DEET/icaridin.

Ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) και αντίστοιχοι εθνικοί οργανισμοί (ΚΕΕΛΠΝΟ/ΕΟΔΥ) αναφέρουν IR3535 ως αποδεδειγμένα αποτελεσματική δραστική για ατομική προστασία από διαβιβαστές.

Υγειονομική χρήση & τυπικές εφαρμογές:

Κύρια χρήση: Εντομοαπωθητική προστασία σώματος για όλη την οικογένεια, σε περιοχές με έντονη όχληση ή/και κυκλοφορία εντομογενών νοσημάτων.

Μορφές: Σπρέι, λοσιόν, γαλακτώματα, τζελ· συχνά σε συγκεντρώσεις 10-20% IR3535 (20% πολύ συνηθισμένο στην Ελλάδα).

Διάρκεια ανά εφαρμογή: Ανάλογα με τη συγκέντρωση και το είδος εντόμου, συνήθως 4-8 ώρες, με ανάγκη επανάληψης εφαρμογής μετά από έντονη εφίδρωση, κολύμπι, ντους.

Ειδικές χρήσεις:

Σκευάσματα για ψείρες κεφαλής (συχνά ως προληπτικό/απωθητικό).

Προϊόντα για παιδιά, εγκύους, θηλάζουσες, όπου ζητείται “ευγενικό” προφίλ ασφαλείας.

Τοξικολογικό & περιβαλλοντικό προφίλ:

Ανθρώπινη ασφάλεια: Θεωρείται από τα πιο ασφαλή συνθετικά εντομοαπωθητικά· επιτρέπεται χρήση σε παιδιά (ακόμη και μικρής ηλικίας) και σε εγκύους/θηλάζουσες, με σωστή τήρηση οδηγιών.

Ανεπιθύμητες ενέργειες: Κυρίως ήπιος ερεθισμός οφθαλμών και σπανιότερα ερεθισμός δέρματος· δεν αναφέρεται σημαντική νευροτοξικότητα ή συστηματική τοξικότητα σε συνιστώμενη χρήση.

Περιβαλλοντική συμπεριφορά:

Χαμηλή τοξικότητα σε θερμόαιμα και σχετικά χαμηλή τοξικότητα σε μη στοχευόμενους οργανισμούς σε τυπικές χρήσεις.

Βιοαποικοδόμηση: Υφίσταται αποικοδόμηση στο περιβάλλον· ωστόσο, ανιχνεύεται σε επιφανειακά νερά σε περιοχές με μεγάλη χρήση, άρα ισχύουν γενικές προφυλάξεις (να μη ρίχνονται υπολείμματα σε νερό/αποχέτευση).

Σε σύγκριση με DEET και icaridin, IR3535 εμφανίζει τη χαμηλότερη τοξικότητα και πολύ καλό προφίλ ανεκτικότητας στο δέρμα.