Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας pyrethrins (για υγειονομική χρήση)
Το pyrethrins είναι μίγμα φυσικών εντομοκτόνων συστατικών που προέρχονται από τα άνθη του Chrysanthemum cinerariaefolium (πυρέθριο) και χρησιμοποιούνται σε υγειονομικά σκευάσματα κυρίως ως ταχείας δράσης εντομοκτόνα επαφής για ιπτάμενα και βαδιστικά έντομα.
Ταυτότητα - τι είναι οι pyrethrins:
Πρόκειται για μείγμα έξι κύριων εστέρων (pyrethrin I, II, cinerin I, II, jasmolin I, II) που εξάγονται από τα αποξηραμένα άνθη του πυρεθρίου.
Είναι “φυσικά πυρεθροειδή”: χημικά συγγενή με τα συνθετικά πυρεθροειδή (π.χ. permethrin, phenothrin), αλλά φυτικής προέλευσης.
Συνήθως δηλώνονται ως “pyrethrins” ή “pyrethrum extract” σε ετικέτες.
Μηχανισμός δράσης:
Δρουν στο νευρικό σύστημα των εντόμων
επηρεάζουν τους τάσεως εξαρτώμενους διαύλους Na⁺ στις νευρικές μεμβράνες,
παρατείνουν την είσοδο νατρίου και προκαλούν υπερδιέγερση, τρόμο, παράλυση και θάνατο.
Είναι εντομοκτόνο επαφής (και σε μικρό βαθμό εντομοκτόνο στομάχου):
χρειάζεται άμεση επαφή του εντόμου με το ψεκαστικό νέφος ή την επιφάνεια.
Έχει πολύ γρήγορο χρόνο δράσης, αλλά η υπολειμματική τους δράση είναι περιορισμένη, διότι αποδομούνται σχετικά γρήγορα από φως/οξυγόνο/θερμοκρασία.
Χρήσεις του pyrethrins σε υγειονομικά σκευάσματα:
Ψεκαστικά/αεροζόλ για ιπτάμενα έντομα: μύγες, κουνούπια, σκνίπες, σφήκες κ.λπ.
συνήθως σε aerosols ή ULV ψεκασμούς, συχνά σε συνδυασμό με ένα συνθετικό πυρεθροειδές και ένα synergist (π.χ. piperonyl butoxide).
Σκευάσματα για βαδιστικά έντομα (κατσαρίδες, μυρμήγκια, ψύλλους, κοριούς): για σε ψεκασμούς σε ρωγμές και σχίσματα
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και σε απολυμάνσεις χώρων, κ.λπ., όταν ζητείται γρήγορη θανάτωση με σχετικά καλό προφίλ ασφάλειας.
Συνδιάζετε πολλές φορες και με άλλες δραστικές ουσίες. Τα pyrethrins λειτουργούν ως “γρήγορο χτύπημα” (knockdown), ενώ συνδυάζονται με άλλα υπολειμματικά πυρεθροειδή (permethrin, cyfluthrin κ.λπ.) για μεγαλήτερη διάρκεια.
Τοξικολογικό προφίλ για τους ανθρώπους και τα θηλαστικά:
Έχει χαμηλή οξεία τοξικότητα σε θερμόαιμα σε σύγκριση με παλαιότερα εντομοκτόνα (π.χ. οργανοφωσφορικά).
Ωστόσο μπορεί να προκαλέσουν παραισθησία (αίσθημα καψίματος/μυρμηγκιάσματος στο δέρμα) μετά από επαφή, μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή/και αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα (ιδίως με ιστορικό αλλεργίας σε χρυσάνθεμα/αμβροσία), εισπνοή υψηλών συγκεντρώσεων αερολύματος μπορεί να ερεθίσει αναπνευστικό.
Σε κανονική χρήση (οικιακά/υγειονομικά σκευάσματα) θεωρούνται σχετικά ασφαλή, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι οδηγίες (αερισμός, αποφυγή άμεσης έκθεσης, μη χρήση κοντά σε βρέφη/ασθματικούς χωρίς προσοχή).
Τοξικολογικό προφίλ για το περιβάλλον:
Είναι πολύ τοξικά για ψάρια και υδρόβιους οργανισμούς, δεν πρέπει να καταλήγουν σε νερά (λίμνες, ενυδρεία, αποχετεύσεις).
-Διασπώνται σχετικά γρήγορα στο περιβάλλον (ιδίως στο φως), οπότε έχουν μικρότερη υπολειμματικότητα από πολλά συνθετικά πυρεθροειδή, αλλά παραμένει η οξεία τοξικότητα για υδρόβια.