(E,E)-8,10-Dodecadien-1-ol
(E,E)-8,10-Dodecadien-1-ol
Βασικές πληροφορίες και λιτουργίες δραστικής ουσίας
Επιστροφή στην αναζήτηση
Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας (E,E)-8,10-Dodecadien-1-ol
Το (E,E)-8,10-Dodecadien-1-ol είναι μία συνθετική σεξουαλική φερομόνη εντόμων, που χρησιμοποιείται στη γεωργία για παρεμπόδιση σύζευξης (mating disruption) και παρακολούθηση πληθυσμών, ως μέρος βιολογικής και ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας.Ονομασία & Δομή:
| Όνομα | (E,E)-8,10-Dodecadien-1-ol |
|---|---|
| Άλλες ονομασίες | Dodecadienol, EE-8,10-DD-ol |
| Χημικός τύπος | C12H22O |
| Δομή | Αλκοόλη με δύο συζυγισμένους διπλούς δεσμούς (στις θέσεις 8 και 10) και μια υδροξυλομάδα στο άκρο |
| Μορφή | Άχρωμο έως ελαφρώς κιτρινωπό υγρό |
| Χημική φύση | Ανήκει στις οργανικές ενώσεις τύπου αλκοολών μακράς αλυσίδας, σχεδιασμένες να μιμούνται τις φυσικές φερομόνες ενός συγκεκριμένου εντόμου-στόχου. |
Χρήσεις στη Γεωργία:
| Χρήση | Περιγραφή |
|---|---|
| Φερομόνη παγίδευσης | Χρησιμοποιείται ως σεξουαλική φερομόνη για την παγίδευση εντόμων, ιδιαίτερα της Ευδεμίδας (Lobesia botrana). |
| Σύγχυση ζευγαρώματος (Mating Disruption) | Εφαρμόζεται σε καλλιέργειες για να μπερδέψει τα αρσενικά έντομα και να μειώσει τον αναπαραγωγικό τους ρυθμό. |
| Βιολογικός έλεγχος | Αποτελεί μέσο οικολογικής καταπολέμησης εντόμων χωρίς τη χρήση χημικών εντομοκτόνων. |
| Ρόλος | Χρησιμοποιείται σε διαχυτές/παγίδες στο χωράφι, για να «μπερδέψει» τα αρσενικά έντομα και να μειώσει την επιτυχή σύζευξη, άρα και τους πληθυσμούς της επόμενης γενιάς. |
Μηχανισμός δράσης
- Εξατμίζεται σταδιακά από διαχυτές ή παγίδες και δημιουργεί ένα «νέφος» συνθετικής φερομόνης στην καλλιέργεια.
- Τα αρσενικά έντομα δυσκολεύονται να εντοπίσουν τα θηλυκά (communication disruption), με αποτέλεσμα: μειωμένη σύζευξη, λιγότερα γονιμοποιημένα αυγά, σταδιακή μείωση πληθυσμών στο χωράφι.
- Δεν έχει τοξική/θανατηφόρο δράση, αλλά λειτουργεί καθαρά συμπεριφορικά (behavioral control).
- Μη τοξικό για ανθρώπους, ζώα και μη-στόχους οργανισμούς
- Δεν αφήνει υπολείμματα στα προϊόντα
- Συμβατό με βιολογική γεωργία και προγράμματα ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας (IPM), όπου δίνεται έμφαση στη μείωση χημικών εντομοκτόνων.
- Ασφαλές για επικονιαστές όπως οι μέλισσες, αφού δεν επηρεάζει το νευρικό τους σύστημα ούτε λειτουργεί ως δηλητήριο· απλώς στοχεύει τη σεξουαλική επικοινωνία του συγκεκριμένου επιβλαβούς εντόμου.
- Απαιτεί σωστή τοποθέτηση διαχυτών (ύψος, πυκνότητα ανά στρέμμα, ομοιόμορφη κατανομή) και ακρίβεια στη δόση, ώστε να δημιουργηθεί επαρκές «νέφος» φερομόνης στην καλλιέργεια.Δεν σκοτώνει τα έντομα, αλλά απλώς μειώνει την αναπαραγωγή.
- Δεν σκοτώνει τα έντομα, αλλά μειώνει την αναπαραγωγή τους, άρα η επίδραση φαίνεται κυρίως στις επόμενες γενιές και χρειάζεται χρόνος και σωστός σχεδιασμός.
- Συνήθως συνδυάζεται με παγίδες παρακολούθησης (monitoring traps) για:
- εκτίμηση του επιπέδου προσβολής,
- έλεγχο ότι το σύστημα παρεμπόδισης σύζευξης λειτουργεί σωστά,
- απόφαση αν χρειάζεται συμπληρωματική επέμβαση (π.χ. επιλεκτικό εντομοκτόνο).
