Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας για την ομάδα δραστικών ουσιών PSI εκτροπείς (paraquat/diquat)
Χημική Ταξινόμηση Photosystem I electron diverters:
HRAC Group: D.
Δραστικές:
Paraquat (διπυριδυλοσυμπυκνωμένο κατιονικό ζιζανιοκτόνο).
Diquat (παρόμοιας δομής).
Κατηγορία: Διπυριδυλιακά (Bipyridilium herbicides).
Τρόπος Δράσης:
Συνδέονται στο Photosystem I (PSI).
Δέχονται ηλεκτρόνια απευθείας από το PSI ➨ σχηματίζουν παρακουάτ/δικουάτ ριζικά κατιόντα.
Αυτά τα κατιόντα αντιδρούν με οξυγόνο ➨ δημιουργία ROS (αντιδραστικών μορφών οξυγόνου) όπως O₂⁻ και H₂O₂.
Οι ROS προκαλούν ταχεία οξείδωση λιπιδίων, καταστροφή μεμβρανών, νέκρωση ιστών.
Ιδιότητες:
Επαφής, μη εκλεκτικά ζιζανιοκτόνα (burn-down herbicides).
Εξαιρετικά ταχεία δράση - τα φύλλα καίγονται μέσα σε ώρες, πλήρης νέκρωση σε 1-2 μέρες.
Δεν είναι διασυστηματικά ➨ περιορισμένη δράση σε ρίζες/υπόγεια όργανα.
Παραμένουν δεσμευμένα στο έδαφος ➨ δεν έχουν υπολειμματική δράση.
Χρήσεις:
Ολική καταστροφή βλάστησης πριν από σπορά ή μετά τη συγκομιδή.
Καταπολέμηση ζιζανίων σε αμπέλια, ελιές, οπωρώνες (μεταξύ γραμμών).
Χρησιμοποιούνται σε ξηρασία φυτών (π.χ. πατάτα πριν τη συγκομιδή).
Περιβαλλοντικά Θέματα & Τοξικότητα:
Πολύ υψηλή οξεία τοξικότητα σε ανθρώπους και θηλαστικά ➨ το παρακουάτ είναι από τα πιο τοξικά φυτοφάρμακα.
Θανατηφόρο ακόμη και σε μικρές ποσότητες κατά την κατάποση.
Δεσμεύονται ισχυρά στο έδαφος ➨ μικρή κίνηση προς υπόγεια ύδατα.
Τοξικό για υδρόβιους οργανισμούς.
Σημείο καμπής:
Το παρακουάτ (Paraquat) έχει απαγορευτεί στην Ε.Ε. από το 2007 λόγω τοξικότητας.
Το δικουάτ (Diquat) έχει αποσυρθεί από την Ε.Ε. από το 2018.
Ανθεκτικότητα & Διαχείριση
Μέτριος κίνδυνος ανθεκτικότητας (υπάρχουν αναφορές, π.χ. σε Lolium rigidum, Conyza spp.).
Μηχανισμοί:
Αυξημένη ικανότητα αποτοξίνωσης.
Μειωμένη μετακίνηση ζιζανιοκτόνου στα χλωροπλάστια.
Διαχείριση: συνήθως περιορίζεται καθώς πλέον έχουν αντικατασταθεί από άλλα ζιζανιοκτόνα (π.χ. glyphosate, glufosinate).