Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας Fenpyroximate
Το Fenpyroximate είναι εκλεκτικό ακαρεοκτόνο (METI acaricide) με γρήγορη δράση επαφής, που στοχεύει κυρίως τετράνυχους και άλλα φυτοφάγα ακάρεα σε πολλές καλλιέργειες.
Χημική ταυτότητα:
Χημική ομάδα: Παράγωγο πυραζολίου, ακαρεοκτόνο τύπου METI (Mitochondrial Electron Transport Inhibitor).
Ταξινόμηση IRAC: Ομάδα 21A - Αναστολείς μεταφοράς ηλεκτρονίων στο μιτοχονδριακό σύμπλοκο I.
Μορφές σκευασμάτων: 5% EC, 5-20% SC/EC σε ακαρεοκτόνα για δενδρώδη, κηπευτικά, αμπέλι κ.ά.
Μηχανισμός δράσης:
Αναστέλλει τη μιτοχονδριακή αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων στο Complex I (NADH-CoQ reductase), διακόπτοντας την παραγωγή ATP στα κύτταρα των ακάρεων.
Η έλλειψη ενέργειας οδηγεί σε ταχεία διακοπή σίτισης, παράλυση και θάνατο των ακάρεων.
Δρά κυρίως με επαφή και κατάποση (contact & ingestion), χωρίς ουσιαστική συστηματικότητα, αλλά με καλή προσκόλληση και υπολειμματική δράση στο φύλλωμα.
Φάσμα δράσης - Εφαρμογές:
Ελέγχει αποτελεσματικά:
Τετράνυχους (Tetranychidae - π.χ. Tetranychus spp., Panonychus spp.),
Εριοφυειδή (Eriophyidae) και Tarsonemid mites σε διάφορες καλλιέργειες.
Δρα σε πολλά στάδια: προνύμφες, νύμφες και ενήλικα, με γρήγορο “knock-down” και παρατεταμένη προστασία όταν χρησιμοποιείται σε σωστό timing.
Καλλιέργειες (ανάλογα με την έγκριση): εσπεριδοειδή, μηλοειδή/πυρηνόκαρπα, αμπέλι, βαμβάκι, καλαμπόκι, κηπευτικά (τομάτα, αγγούρι, κολοκυνθοειδή, μελιτζάνα, πιπεριά), φράουλα κ.ά.
Οικοτοξικολογία και Ασφάλεια:
Περιβαλλοντική συμπεριφορά: χαμηλή διαλυτότητα στο νερό, όχι πτητικό, μπορεί να είναι εμμένον στο έδαφος, αλλά δεν αναμένεται να ξεπλένεται εύκολα στο υπόγειο νερό.
Βιοποικιλότητα: υψηλή-μέτρια τοξικότητα σε ψάρια και υδρόβιους οργανισμούς, γι’ αυτό απαιτούνται ζώνες προστασίας από υδάτινους αποδέκτες.
Μέλισσες/επικονιαστές:
Μελέτες σε μέλισσες δείχνουν ότι το Fenpyroximate μπορεί να δώσει υψηλή θνησιμότητα σε Varroa destructor με σχετικά χαμηλή οξεία θνησιμότητα στις μέλισσες όταν χρησιμοποιείται σωστά.
Παρ’ όλα αυτά, άλλες εργασίες δείχνουν τοξικά ή συνεργιστικά αποτελέσματα όταν συνδυάζεται με άλλα φυτοπροστατευτικά· συνεπώς χρειάζεται προσοχή σε ψεκασμούς κατά την ανθοφορία και σε μίγματα.
Πλεονεκτήματα:
Γρήγορο “stop-feeding” και knock-down, με ισχυρή και παρατεταμένη δράση σε πολλά στάδια ανάπτυξης ακάρεων.
Ευρύ φάσμα σε κύριες ομάδες φυτοφάγων ακάρεων (τετράνυχοι, eriophyid, tarsonemid mites) σε πολλές καλλιέργειες.
Χρήσιμο εργαλείο σε προγράμματα IPM και διαχείρισης ανθεκτικότητας, ως εκπρόσωπος της ομάδας METI (IRAC 21A) με διαφορετικό τρόπο δράσης από άλλα ακαρεοκτόνα.
Μειονεκτήματα / Περιορισμοί:
IRAC 21A - κίνδυνος ανάπτυξης ανθεκτικότητας: πρέπει να χρησιμοποιείται σε εναλλαγή με άλλες ομάδες (όχι επαναλαμβανόμενες εφαρμογές METI) και να τηρούνται οι οδηγίες για μέγιστο αριθμό εφαρμογών/έτος.
Σημαντική τοξικότητα για υδρόβια είδη, απαιτείται αυστηρή τήρηση ζωνών προστασίας και αποφυγή ρύπανσης επιφανειακών υδάτων.
Πιθανός κίνδυνος σε μέλισσες και ωφέλιμα, ιδίως σε μίγματα ή λανθασμένη χρήση (π.χ. σε πλήρη ανθοφορία), παρότι μπορεί να εμφανίζει σχετικά ευνοϊκό προφίλ σε σωστές δόσεις.